Statuo

Ochrona danych, kontrola zarządcza, wizerunek i promocja

Przedsiębiorczość

Lepsza przedsiębiorczość w ramach Erasmus+

Autor: Łukasz Wojciechowski

Mija rok od warsztatów w Bilbao oraz okresu, w którym najbardziej intensywnie pracowaliśmy w ramach projektu Professional Development of University Educators for Improving Students’ Entrepreneurial Skills (Profesjonalny Rozwój Nauczycieli Akademickich w Podnoszeniu Kompetencji Studentów w Zakresie Przedsiębiorczości). Projekt był realizowany przez Wyższą Szkołę Ekonomii i Innowacji w Lublinie razem z partnerami zagranicznymi. To dobry moment, żeby dokonać podsumowania tej nietypowej idei. Jej istotą jest to, że lepsza przedsiębiorczość w ramach Erasmus+ ma być efektywniej nauczana na kierunkach społecznych i humanistycznych.

Początek projektu

Argumenty pomysłodawców projektu dotyczące konieczności podjęcia badań naukowych nad stanem, metodami i perspektywami edukacji akademickiej w obszarze szeroko pojętej przedsiębiorczości były na tyle przekonywujące, że pozwoliły na uzyskanie dofinansowania w ramach programu Erasmus+. Dofinansowanie było kluczowe, ponieważ pozwoliło na umiędzynarodowienie badań i podjęcie współpracy z partnerami zagranicznymi – Uniwersytetem Witolda Wielkiego w Kownie (Litwa), Izbą Handlową w Álava (Hiszpania) oraz Funduszem Szkoleniowym w Bilbao (Hiszpania).

Początkowo w projekcie brał udział zespół najbardziej doświadczonych ekspertów z naszej uczelni. Nauczycieli akademickich, którzy mają jednocześnie doświadczenie zarówno w zarządzaniu, jak i współpracy z różnorodnymi przedsiębiorstwami. Podobne zespoły eksperckie skompletowali partnerzy z Litwy i Hiszpanii, co pozwoliło na rozpoczęcie badań. W pierwszym etapie polegały one na kwerendzie stanu nauczania przedsiębiorczości na poziomie akademickim w różnych krajach Unii Europejskiej. Zbadane zostały nie tylko programy nauczania czy wymiar godzin, ale też narzędzia, jakimi posługują się prowadzący zajęcia. Ta inwentaryzacja zasobów pozwoliła na sformułowanie konkretnych potrzeb w przedmiotowym zakresie oraz mapy drogowej przyszłych działań w ramach projektu. Opracowany został także model kształcenia oraz analiza potrzebnych kompetencji nauczycieli akademickich, którzy w przyszłości będą realizować projekt. Warto wspomnieć, że od początku nie było łatwo, ponieważ wizja projektu poszczególnych stron była tak zróżnicowana, jak metody i formy nauczania przedsiębiorczości w różnych krajach.

Rozwój projektu

Ostatecznie zdecydowano, że produktem wypracowanym w ramach badań miały być materiały, które nauczyciele akademiccy z poszczególnych krajów będą mogli zaimplementować w zależności od szeroko rozumianego zapotrzebowania. Dotyczy ono nie tylko realnych potrzeb na podstawie zdiagnozowanych deficytów (np. wiedzy, rynku pracy), ale też zwyczajnych barier obiektywnych, takich jak siatki godzin, pensum dydaktyczne czy możliwości lokalowe. Znając realia, a w szczególności dość silną koncentrację pracowników naukowo-dydaktycznych na swoich własnych badaniach i obszarach, w których się specjalizują zdecydowano, że wypracowane materiały muszą być jak najbardziej szczegółowe. Wykładowców miały zachęcić kompletne scenariusze zajęć wraz z materiałami możliwymi do szybkiego zastosowania. Nie było jednak tak, że każdy nauczyciel może poprowadzić taką lekcję, przygotowując się do niej pół godziny przed zajęciami. Wynika to z faktu, że w kanonie metod dydaktycznych przewidziano bardzo dużo dyskusji i pracy w grupach, stawiając nauczyciela w roli moderatora i eksperta. Rola ta polegać miała m.in. na zbieraniu propozycji rozwiązań zadania/sytuacji problemowej od poszczególnych grup i rozstrzyganiu w sytuacji spornej, w miarę możliwości w porozumieniu ze studentami, które rozwiązanie będzie bardziej odpowiednie w danej sytuacji. Wymagało więc od nauczyciela starannego przygotowania merytorycznego do tematu.

Nie jest tajemnicą, że każde umiędzynarodowienie badań niesie za sobą określone bariery i trudności. Praca zdalna z zastosowaniem technologii internetowych znacznie pomaga rozwiązać wiele problemów, jednak nie pozwala ominąć wszystkich trudności. Dlatego konieczne były z jednej strony spotkania „na żywo” wszystkich partnerów, z drugiej takie rozplanowanie pracy, aby poszczególne cele projektu były na bieżąco realizowane i okresy, w których takie spotkania nie były możliwe wykorzystywane efektywnie. Pierwszym krokiem po przeprowadzeniu opisywanej kwerendy i opisu stanu nauczania przedsiębiorczości na poziomie akademickim w poszczególnych krajach Unii Europejskiej było przygotowanie dokumentacji wstępnej. Może to sugerować niepotrzebną biurokratyzację badań, jednak taka ocena jest niesprawiedliwa. Dokumentacja stała się bowiem nieodłączną podstawą dalszych działań, które zostały opisane w dalszej części artykułu. Oprócz raportu zawierającego wyniki i wnioski z kwerendy eksperci wskazali 13 obszarów badawczych, nad którymi prowadzono dalsze prace. Te obszary, to m.in. analiza kompetencji menadżerskich, zarządzanie organizacją i umiędzynarodowienie jako strategia rozwoju dla firm.

Na tym etapie eksperci zaczęli pracować w zespołach krajowych (przedstawiciele 3 krajów podzielili się zagadnieniami) w celu opracowania sylabusów do każdego
z wymienionych zagadnień. Te z kolei stały się szczegółową instrukcją do pracy nad scenariuszami. Określono m.in. zakres godzin przewidziany dla każdego zagadnienia, orientacyjny procentowy udział poszczególnych metod dydaktycznych w zakresie całego kursu, jak również zaproponowano materiał źródłowy. Od tej pory do projektu dołączyli młodzi pracownicy naukowi, których zadaniem było opracowanie scenariuszy zajęć wraz z materiałami. Projekt zakładał, że scenariusze zostaną opracowane w zespołach roboczych, w których będą przedstawiciele wszystkich partnerów międzynarodowych. Ostateczny kształt scenariuszy został opracowany na warsztatach, które odbyły się u jednego z partnerów – Izby Handlowej w prowincji Álava z siedzibą w Bilbao. Na każdego młodego pracownika naukowego przypadło opracowanie scenariuszy do dwóch zagadnień. Doświadczeni eksperci stali się natomiast mentorami-opiekunami zagadnień i stanowili wsparcie merytoryczne dla opracowujących scenariusze. Początkowo każdy opracowywał zarys materiałów samodzielnie ze swoim krajowym mentorem (bez udziału partnerów zagranicznych), następnie przyszedł czas na połączenie materiałów w jedną całość podczas warsztatów.

Warsztaty w Bilbao

Warsztaty odbyły się w dniach 6-11 marca 2016 r. w Bilbao. Oprócz możliwości spotkania się i wspólnej pracy wszystkich uczestników projektu, Kraj Basków wydawał się bardzo atrakcyjną lokalizacją geograficzno-turystyczną. Wśród naszych koleżanek i kolegów zmęczonych już szarymi zimowymi miesiącami można było zaobserwować lekką nutę zazdrości, że to nie oni jadą do Hiszpanii. Z pewnością mieli przed oczami słońce, piękne krajobrazy i dobrą nocną zabawę. W takich chwilach żałowaliśmy, że nie byli z nami, żeby przekonać się jak było naprawdę. Przede wszystkim organizatorzy bardzo poważnie potraktowali ideę warsztatów. Były one w praktyce całodzienne i zostały podzielone na część szkoleniową (w poszczególne dni szkoleniowcami byli eksperci projektu rotacyjnie z Polski, Litwy i Hiszpanii) oraz pracę w zespołach międzynarodowych nad scenariuszami.

Baza szkoleniowa nie znajdowała się w Bilbao, tylko na głębokich przedmieściach, do których dojazd autobusem trwał około 40 minut. Na miejscu krajobraz fabryczno-przemysłowy. Wiązało się to z dużym reżimem czasowym i porannym wstawaniem, kiedy za oknem, w przeciwieństwie do Polski, było bardzo ciemno. Warto dodać też, że podczas wyjazdu pogoda się nie udała – codzienne bardzo obfite opady deszczu i poszukiwanie sklepu z parasolami, bo nasze zostały pogięte lub złamane przez silny wiatr.

Wyjazd był natomiast bardzo udany i konstruktywny jeśli chodzi o prace związane
z projektem. Zła pogoda i napięty harmonogram pozwoliły skupić się wszystkim uczestnikom na pracy. Były też oczywiście momenty rozluźnienia i dobrej zabawy – przede wszystkim podczas nauki innowacyjnych metod aktywizujących studentów i pozwalających na rozwój kompetencji w zakresie budowania zespołu, np. budowania w grupie wieży ze spaghetti. Kilkakrotnie poznając taką metodę sami wykonywaliśmy ćwiczenie, co pozwoliło na integrację i odkrycie własnych predyspozycji do określonych ról w zespole. Podobny wymiar miało także wspólne rozwiązywanie sytuacji problemowych w formie case study.

Warsztaty pozwoliły także na wstępną weryfikację przygotowanych materiałów, poprzez poznanie odczuć i opinii partnerów zagranicznych. Autorzy scenariuszy dobierali bowiem materiały w sposób subiektywny i zdarzało się, że ćwiczenie, tekst czy temat dyskusji w grupach, który wydawał się atrakcyjny nie wzbudzał podobnych odczuć u innych. Podsumowując – wyjazd do Bilbao okazał się ważny z punktu widzenia realizacji zadań zaplanowanych w ramach projektu, ale jednocześnie był bardzo istotny z punktu widzenia rozwoju kompetencji wszystkich uczestników, szczególnie młodych pracowników naukowych. Powrót do kraju z dużą ilością materiałów, wiedzą o nowych metodach nauczania i wachlarzem pomysłów na aktywizację studentów zwyczajnie uatrakcyjni nasze zajęcia w przyszłości.

Wypracowane produkty

Przed wakacjami 2016 r. udało nam się zakończyć prace nad ostatecznym kształtem scenariuszy, które od kolejnego roku akademickiego będą wykorzystywane w pracy ze studentami. Największym osiągnięciem nie jest jednak realizacja zadań, jakie postawili przed uczestnikami twórcy projektu. Jest nim natomiast to, że projekt zaczął „żyć własnym życiem”. Wszystko wskazuje na to, że jeszcze przez długi czas trwać będą badania naukowe oraz dyskusje akademickie dotyczące nauczania przedsiębiorczości na kierunkach humanistycznych i społecznych. Jeszcze przed wakacjami przedmiotowa problematyka została włączono do dwóch ogólnopolskich konferencji naukowych organizowanych przez naszą uczelnię.

Pierwsza z nich to interdyscyplinarna konferencja dotycząca roli pieniądza w życiu społecznym i gospodarczym. Jeden z paneli został poświęcony możliwościom implementacyjnym wypracowanych scenariuszy zajęć z przedsiębiorczości na wybranych kierunkach studiów – m.in. pedagogika, psychologia i bezpieczeństwo wewnętrzne. Autorzy scenariuszy przedstawiali efekty swojej pracy w kontekście programów nauczania i efektów kształcenia. Pozwoliło to na popularyzację projektu w grupie docelowej – wśród nauczycieli akademickich na kierunkach humanistycznych i społecznych.

Druga konferencja miała wymiar ekonomiczny i stała się okazją do dyskusji pomiędzy pracownikami naukowymi i przedstawicielami świata biznesu. Spotkanie pozwoliło na zaprezentowanie materiałów wypracowanych w ramach projektu, ale też skonfrontowanie pomysłów z potrzebami przedsiębiorców. Żywa dyskusja sprawiła, że doświadczony moderator miał poważne problemy z jej zakończeniem, pomimo znacznego przekroczenia czasu przeznaczonego na ten panel. Ta sytuacja pokazała, że tematyka projektu nie jest oderwana od rzeczywistości zarówno w wymiarze akademickim, jak również w wymiarze gospodarczym. Warto też zwrócić uwagę, że tego typu spotkania stanowią bezcenne źródło wiedzy dla młodych pracowników naukowych, którzy będą realizować wypracowane scenariusze w praktyce. Umiędzynarodowienie badań pozwoliło na opracowanie materiałów o charakterze uniwersalnym, jednak wzbogacenie warsztatu o spostrzeżenia lokalnych przedsiębiorców wydaje się kluczowe przed przeprowadzeniem zajęć. Studenci, których zachęcimy do podjęcia wyzwania i zostania przedsiębiorcami będą bowiem działać na rynku razem z podmiotami, których reprezentanci brali udział konferencji. Trwałym utrwaleniem wniosków z dyskusji są artykuły naukowe w publikacjach pokonferencyjnych oraz Zeszytach Naukowych.

 

 

 

EDUPROFErasmus+PrzedsiębiorczośćŁukasz Wojciechowski

19 kwietnia 2017


Poprzedni wpis

Kolejny wpis